بررسی دقت اندازه‌گیری خطی تصویر برداری کامپیوتری با اشعه مخروطی با استفاده از فواصل آناتومیک بدست آمده از جمجمه خشک انسان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار رادیولوژی دهان و فک و صورت، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، ایران.

2 دستیار تخصصی رادیولوژی دهان و فک و صورت، دانشکده دندانپرشکی، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، ایران.

3 دندانپزشک

4 گروه مهندسی کنترل و ابزار دقیق، دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر دانشگاه شیراز، ایران.

چکیده

زمینه و هدف: دقتCBCT امروزه با توجه به کاربرد وسیعی که در دندانپزشکی پیدا کرده از اهمیت ویژه ای برخوردار است.  هدف از این مطالعه، بررسی دقت اندازه‌گیری خطی CBCT با استفاده از اندازه‌گیری های مستقیم بر روی جمجمه های خشک انسان می باشد.
روش بررسی: در این مطالعه تجربی، 16 لندمارک آناتومیک برروی 10 جمجمه خشک انسان به وسیله مارکرهای یک میلی متری گوتاپرکا مشخص گردید. اندازه‌گیری از 13 فاصله خطی بین لندمارک ها، یک بار بر روی جمجمه ها با استفاده از کولیس دیجیتال و بار دیگر بر روی تصاویر دوبعدی CBCT تهیه شده توسط دستگاه NewTomVGi  ، با استفاده از نرم افزار NNT انجام گرفت. فواصل برروی تصاویر CBCT و جمجمه های خشک، دو بار توسط دو مشاهده گر اندازه‌گیری شدند. میانگین اندازه‌گیری های جمجمه، ابعاد واقعی و میانگین اندازه‌گیری های تصاویر CBCT، ابعاد رادیوگرافیک در نظر گرفته شد. اندازه‌گیری ها با استفاده از آنالیز paired sample t-test  با یکدیگر مقایسه شدند. برای اندازه‌گیری های تکراری Intraclass Correlation Coefficient   بدست آمد.
یافته ها: هیچ تفاوت معنی داری بین اندازه‌گیری های واقعی و رادیوگرافیک گزارش نشد. میانگین خطای اندازه‌گیری های جمجمه و تصاویر CBCT، 36/0- و میانگین درصد خطای اندازه‌گیری ها 03/1- درصد به دست آمد. میانگین Intraclass Correlation Coefficientاندازه‌گیری های تکراری بر روی جمجمه ها از اندازه‌گیری های CBCT بزرگتر ثبت شد.
نتیجه­گیری: اندازه‌گیری های خطی بر روی تصاویر CBCT در ناحیه کرانیوفاشیال دقیق و قابل اطمینان است.

کلیدواژه‌ها


1-Van Steenberghe D, Naert I, Andersson M, Brajnovic I, Van Cleynenbreugel J, Suetens P. A custom template and definitive prosthesis allowing immediate implant loading in the maxilla: a clinical report. Int J Oral Maxillofac Implants 2002;17(5):663-70.

2-Gahleitner A, Watzek G, Imhof H. Dental CT: imaging technique, anatomy, and pathologic conditions of the jaws. Eur Radiol 2003;13(2):366-76.

3-Cohnen M, Kemper J, Möbes O, Pawelzik J, Mödder U. Radiation dose in dental radiology. Eur Radiol 2002;12(3):634-7.

4-Hein E, Rogalla P, Klingebiel R, Hamm B. Low-dose CT of the paranasal sinuses with eye lens protection: effect on image quality and radiation dose. Eur Radiol 2002;12(7):1693-6.

5-Hagtvedt T, Aaløkken TM, Nøtthellen J, Kolbenstvedt A. A new low-dose CT examination compared with standard-dose CT in the diagnosis of acute sinusitis. Eur Radiol 2003;13(5):976-80.

6-Guerrero ME, Jacobs R, Loubele M, Schutyser F, Suetens P, van Steenberghe D. State-of-the-art on cone beam CT imaging for preoperative planning of implant placement. Clin Oral Investig 2006;10(1):1-7.

7-Sukovic P. Cone beam computed tomography in craniofacial imaging. Orthod Craniofac Res 2003; 6Suppl 1:31-6.

8-Mozzo P, Procacci C, Tacconi A, Martini PT, Andreis IA. A new volumetric CT machine for dental imaging based on the cone-beam technique: preliminary results. Eur Radiol 1998; 8(9):1558-64.

9-Schulze D, Heiland M, Thurmann H, Adam G. Radiation exposure during midfacial imaging using 4- and 16-slice computed tomography, cone beam computed tomography systems and conventional radiography. Dentomaxillofac Radiol 2004;33(2):83-6.

10-Ludlow JB, Davies-Ludlow LE, Brooks SL. Dosimetry of two extraoral direct digital imaging devices: NewTom cone beam CT and Orthophos Plus DS panoramic unit. Dentomaxillofac Radiol 2003;32(4):229-34.

11-Endo M, Tsunoo T, Nakamori N, Yoshida K. Effect of scattered radiation on image noise in cone beam CT. Med Phys 2001;28(4):469-74.

12-Brooks RA, Di Chiro G. Beam hardening in x-ray reconstructive tomography. Phys Med Biol 1976;21(3):390-8.

13-Hsieh J, Molthen RC, Dawson CA, Johnson RH. An iterative approach to the beam hardening correction in cone beam CT. Med Phys 2000;27(1):23-9.

14-Jacobs R. Preoperative radiologic planning of implant surgery in compromised patients. Periodontol 2000 2003;33:12-25.

15-Cavalcanti MG, Yang J, Ruprecht A, Vannier MW. Accurate linear measurements in the anterior maxilla using orthoradially reformatted spiral computed tomography. Dentomaxillofac Radiol 1999;28(3):137-40.

16-Cavalcanti MG, Rocha SS, Vannier MW. Craniofacial measurements based on 3D-CT volume rendering: implications for clinical applications. Dentomaxillofac Radiol 2004;33(3):170-6.

17-Marmulla R, Wörtche R, Mühling J, Hassfeld S. Geometric accuracy of the NewTom 9000 Cone Beam CT. Dentomaxillofac Radiol 2005;34(1):28-31.

18-Cavalcanti MG, Haller JW, Vannier MW. Three-dimensional computed tomography landmark measurement in craniofacial surgical planning: experimental validation in vitro. J Oral Maxillofac Surg 1999;57(6):690-4.

19-Lo LJ, Lin WY, Wong HF, Lu KT, Chen YR. Quantitative measurement on three-dimensional computed tomography: an experimental validation using phantom objects. Chang Gung Med J 2000;23(6):354-9.

20-Cavalcanti MG, Ruprecht A, Vannier MW. 3D volume rendering using multislice CT for dental implants. Dentomaxillofac Radiol 2002;31(4):218-23.

21-Arai Y, Tammisalo E, Iwai K, Hashimoto K, Shinoda K. Development of a compact computed tomographic apparatus for dental use. Dentomaxillofac Radiol 1999;28(4):245-8.

22-Howerton WB Jr, Mora MA. Advancements in digital imaging: what is new and on the horizon? J Am Dent Assoc 2008;139 Suppl:20S-4.

23-Ludlow JB, Davies-Ludlow LE, Brooks SL, Howerton WB. Dosimetry of 3 CBCT devices for oral and maxillofacial radiology: CB Mercuray, NewTom 3G and i-CAT. Dentomaxillofac Radiol 2006;35(4):219-26.

24-Berco M, Rigali PH Jr, Miner RM, DeLuca S, Anderson NK, Will LA. Accuracy and reliability of linear cephalometric measurements from cone-beam computed tomography scans of a dry human skull. Am J Orthod Dentofacial Orthop 2009;136(1):17. e1-9.

25-Lascala CA, Panella J, Marques MM. Analysis of the accuracy of linear measurements obtained by cone beam computed tomography (CBCT-NewTom). Dentomaxillofac Radiol 2004;33(5):291-4.

26-Periago DR, Scarfe WC, Moshiri M, Scheetz JP, Silveira AM, Farman AG. Linear accuracy and reliability of cone beam CT derived 3-dimensional images constructed using an orthodontic volumetric rendering program. Angle Orthod 2008;78(3):387-95.

27-Hilgers ML, Scarfe WC, Scheetz JP, Farman AG. Accuracy of linear temporomandibular joint measurements with cone beam computed tomography and digital cephalometric radiography. Am J Orthod Dentofacial Orthop 2005;128(6):803-11.

28-Ludlow JB, Laster WS, See M, Bailey LJ, Hershey HG. Accuracy of measurements of mandibular anatomy in cone beam computed tomography images. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 2007;103(4):534-42.

29-Hueman EM, Noujeim ME, Langlais RP, Prihoda TJ, Miller FR. Accuracy of cone beam computed tomography in determining the location of the genial tubercle. Otolaryngol Head Neck Surg 2007;137(1):115-8.

30-Hassan B, van der Stelt P, Sanderink G. Accuracy of three-dimensional measurements obtained from cone beam computed tomography surface-rendered images for cephalometric analysis: influence of patient scanning position. Eur J Orthod 2009;31(2):129-34.

31-Brown AA, Scarfe WC, Scheetz JP, Silveira AM, Farman AG. Linear accuracy of cone beam CT derived 3D images. Angle Orthod 2009;79(1):150-7.

32-Gribel BF, Gribel MN, Frazäo DC, McNamara JA Jr, Manzi FR. Accuracy and reliability of craniometric measurements on lateral cephalometry and 3D measurements on CBCT scans. Angle Orthod 2011;81(1):26-35.

33-Hueman EM, Noujeim ME, Langlais RP, Prihoda TJ, Miller FR. Accuracy of cone beam computed tomography in determining the location of the genial tubercle. Otolaryngol Head Neck Surg 2007;137(1):115-8.

34-White SC, Pharoah MJ. Oral radiology: principles and interpretation. St. Louis: Mosby Elsevier; 2009. p. 363.

35-Moseley DJ, White EA, Wiltshire KL, Rosewall T, Sharpe MB, Siewerdsen JH, et al. Comparison of localization performance with implanted fiducial markers and cone-beam computed tomography for on-line image-guided radiotherapy of the prostate. Int J Radiat Oncol Biol Phys 2007;67(3):942-53.

36-Baumgaertel S, Palomo JM, Palomo L, Hans MG. Reliability and accuracy of cone-beam computed tomography dental measurements. Am J Orthod Dentofacial Orthop 2009;136(1):19-25.