تعیین نقطة مؤثر اندازه‌گیری در اتاقک یونیزاسیون استوانه‌ای برای پرتوهای الکترونی با انرژی‌های مختلف

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه فیزیک پزشکی، دانشکدۀ پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز، ایران.

2 گروه رادیوتراپی و آنکولوژی، دانشکدۀ پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اهواز، ایران.

چکیده

 
زمینه و هدف: هنگام اندازه­گیری دُز جذب­شدة ناشی از پرتوهای الکترونی در یک نقطة مشخص در ماده، مقداری از آن به وسیلة اتاقک یونیزاسیون جایگزین می­شود. بنابراین در میزان تضعیف و پراکندگی پرتوها، تغییراتی ایجاد می­شود. برای در نظر گرفتن اثرات مربوط به این جابه­جایی، یک نقطة مؤثر اندازه­گیری را به عنوان نقطة مرجع در نظر می­گیریم، که این نقطه در بالای مرکز هندسی اتاقک می­باشد. با توجه به اینکه نقطة مؤثر اندازه­گیری به جزئیات طراحی اتاقک، انرژی و ابعاد میدان بستگی دارد، در مطالعات انجام شده بر روی آن، مقادیر متفاوتی برای اتاقک یونیزاسیون استوانه­ای گزارش شده است. هدف از این مطالعه، تحلیل اطلاعات دوزیمتریک تابش­های الکترونی و تعیین نقطة مؤثر اندازه­گیری در اتاقک یونیزاسیون استوانه­ای CC13 می­باشد.
روش بررسی: از اتاقک یونیزاسیون CC13، برای اندازه­گیری دُز در میدان­های الکترونی 9، 12و15 مگاالکترون ولت دستگاه شتاب­دهندة خطی واریانC/D 2100 بیمارستان گلستان اهواز استفاده شده است و اپلیکاتورهای مورد استفاده با ابعاد  cm26×6،.........،cm225×25 می­باشند. اندازه­گیری­ها در فانتوم آب تا عمق mm30 انجام گردید. منحنی­های درصد دُز عمقی برحسب عمق، برای تمام اپلیکاتورها با ابعاد مختلف رسم گردید. برای تحلیل داده­ها از نرم­افزارtable curve  استفاده شد و سپس نقطه عطف منحنی­ها محاسبه گردید.
یافته­ ها: ناحیة پیچش (نقطة عطف منحنی) بیانگر تغییر محیط از هوا به فانتوم (آب) به هنگام اندازه­گیری یونیزاسیون می­باشد که می­توان آن را به عنوان نقطة مؤثر اندازه­گیری در نظر گرفت. همچنین، میانگین نقطة مؤثر اندازه­گیری با افزایش انرژی و ابعاد میدان تغییر می­یابد.
 نتیجه­ گیری: در اتاقک یونیزاسیون 13CC، میانگین به­دست آمده برای نقطة مؤثر اندازه­گیری r 9/0 می­باشد.

کلیدواژه‌ها


1-Hendee WR, Ibbott GS. Radiation Therapy physics. 2nded. St. Louis: Mosby; 1996. P. 200-50

2-Khan FM. The physics of Radiation Therapy. 2nded. Baltimore: Williams & Wilkins; 1994. P. 113-20

3-Podgorsak EB. The Basics of Ionizing Radiation Dosimetry and detection. Trans by Ghorbani M. Mashhad: Sokhan  gostar; 2007. P. 192-9. [In Persian]

4-International Atomic Energy Agency. Absorbed dose determination in photon and electron beams: An International code of practice. Vienna: IAEA;1987. (Technical Reports Series; vol 277)

5-International Atomic Energy Agency. The use of plane–parallel ionization chambers in high-energy electron and photon beams: An International code of practice for dosimetry. Vienna: IAEA; 1997. (Technical Report Series Number; vol 381)

6-Looe HKh, Chofor N, Djouegela A, Harder D, Poope B. Accurate experimental determination of  the effective point of measurement of radiation detectors. Accessed March15, 2009. Available at:URL:http://www.google .com.

7-JäKel O, Hartmann GH, Heeg P, Schardt D. Effevtive point of measurement of cylindrical ionization chambers for heavy charged particles. Phys Med Biol 2000;45(3):599-607

8-Dutriex J, Dutriex A. [Comparative study of a series of ionization chambers within 20 and 10 MeV electron fluxes]. Biophysik 1966;3(3):249-58. [In French]

9-Zoetelief J, Engels AC, Broerse JJ, Mijnheer BJ. Effect of finite size of ion chambers used for neutron dosimetry. Phys Med Biol 1980;25(6):1121-31

10-Zoetelief J, Engels AC, Broese JJ. Effective measuring point of ion chambers for photon dosimetry in phantoms. Br J Radiol 1980;53(630):580-3.

11-Das IJ, McNeeley SW, Cheng CW. Ionization chamber shift correction and surface dose measurements in electrons beams. Phys Med Biol 1998;43(11):3419-24.

12-Wang LL, Rogers DW. Replacement correction factors for cylindrical ion chambers in electron beams. Med phys 2009;36(10):4600-6

13-Kawrakow I. On the effective point of measurement in megavoltage photon beams. Med Phys [serial online]. 2006;33(6).1829

14-Cunningham JR, Sontag MR. Displacement corrections used in absorbed dose determination. Med Phys 1980;7(6):672-6.

15-Vartsky D. Displacement correction factors for spherical ion chambers in phantoms irradiated with neutrons of different energies. Phys Med Biol 1981;26(3):513-4.

16-Arib M, Benmokhtar S, Meghzifene A, Oussid M. Investigation of the displacement factor for farmer like cylindrical chambers in high energy photon beams. Accessed on March 5, 2009 Available at: URL:http://www.google .com. 

17-Task Group 21, Radiation Therapy committee, American Association of physicists in Medicine. A protocal for the determination of absorbed dose from high-energy photon and electron beams.. Med Phys 1983;10:741-71.

18-Task Group 51, Radiation Therapy committee, American Association of physics in Medicine .A protocol for clinical reference dosimetry  of high energy photon and electron beams. Med Phys 1999;26:1847-70.