سنجش اثربخشی مدل حمایتی صرع بر ابعاد عملکردی و روانی کیفیت زندگی بیماران مبتلا به صرع مراجعه‌کننده به انجمن صرع خرم‌آباد

جوزی, مینا; مبلغی, طوبی; سلمانی, فاطمه

doi:10.22118/jsmj.2026.570023.4130

سنجش اثربخشی مدل حمایتی صرع بر ابعاد عملکردی و روانی کیفیت زندگی بیماران مبتلا به صرع مراجعه‌کننده به انجمن صرع خرم‌آباد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

مینا جوزی ¹

طوبی مبلغی ²

فاطمه سلمانی ¹

¹ دانشیار گروه پرستاری، مرکز تحقیقات توسعۀ علوم پرستاری و مامایی، واحد نجف ‏آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف ‏آباد، ایران.

² گروه پرستاری، مرکز تحقیقات توسعه علوم پرستاری و مامایی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

10.22118/jsmj.2026.570023.4130

چکیده

زمینه و هدف: صرع به عنوان یک اختلال نورولوژیک مزمن، تأثیرات چندبعدی قابل‌توجهی بر کیفیت زندگی بیماران دارد که فراتر از کنترل تشنج‌ها است. اگرچه مداخلات حمایتی نقش مهمی در مدیریت بیماری‌های مزمن ایفا می‌کنند، شواهد کافی در مورد کفایت ساختارهای حمایتی موجود برای پوشش کامل همه ابعاد کیفیت زندگی، به‌ویژه جنبه‌های روانی، محدود است. این پژوهش با هدف تعیین تأثیر اجرای مدل حمایتی صرع، به عنوان یک مدل جامع ایرانی، بر ابعاد مختلف کیفیت زندگی بیماران مبتلا به صرع مراجعه‌کننده به انجمن صرع خرم‌آباد انجام شد.
روش پژوهش: این مطالعه نیمه‌تجربی با طرح دوگروهی (کنترل و مداخله) در سال ۱۴۰۳ اجرا شد. تعداد ۶۴ بیمار مبتلا به صرع به‌صورت در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی ساده در دو گروه جای گرفتند. گروه مداخله طی شش جلسه آموزشی یک‌ساعته با تمرکز بر مداخلات روانی، رویکردهای روان‌درمانی و اصلاح ساختارهای حمایتی آموزش دید. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های دموگرافیک و استاندارد کیفیت زندگی بیماران مبتلا به صرع گردآوری و با آزمون‌های T زوجی و مستقل در نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۱ تحلیل شدند.
یافته‌ها: مدل حمایتی صرع سبب بهبود معنادار در کیفیت کلی زندگی (P<0.001) و ابعاد نگرانی از تشنج (p=0.017)، انرژی/خستگی (p=0.018)، عملکرد شناختی (P<0.001)، اثرات دارویی (P=0.002) و عملکرد اجتماعی (P=0.008) شد. با این حال، تأثیر آماری معناداری بر بُعد سلامت روانی مشاهده نگردید (P=0.293).
نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد مدل حمایتی آموزشی-روانی در بهبود جنبه‌های عملکردی، شناختی و نگرانی‌های مرتبط با تشنج مؤثر است. اما برای ارتقای سلامت روانی بیماران، نیاز به برنامه‌های درمانی طولانی‌مدت‌تر و متمرکزتر وجود دارد.

کلیدواژه‌ها

صرع

کیفیت زندگی

مدل حمایتی صرع

سلامت روانی

موضوعات

پزشکی

1. Moghaddasi R, Ghotbeddin Z, Moazedi AA, Akhond MR. Study of anticonvulsant effects of carbamazepine during epileptic process by unilateral kindling of ca1 dorsal hippocampus in adult male rrats. Med Sci. 2021;13(3):95–101. [10.52547/nkums.13.3.95]

2. Feigin VL. Global regional and national burden of epilepsy 1990–2016: a systematic analysis for the global burden of disease study 2016. Lancet Neurol. 2021;20(7):532-48. [10.1016/S1474-4422(18)30454-X] [PMID]

3. World Health Organization. Epilepsy [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2024 [updated 2024 Feb 15; cited 2026 Sep 15]. [Link]

4. Mousavi SK, Kamali M, Azizkhani H. The effect of patient education and nurse-led telephone follow-up (tele nursing) on quality of life in patients with epilepsy. JNE. 2020;9(4):62–71. [Link]

5. Klein P, Tyrlikova I. No prevention or cure of epilepsy as yet. Neuropharmacology. 2020;168:107762. [10.1016/j. neuropharm.2019.107762] [PMID]

6. Kazmi SMA, Chattha AH, Afzal H, Karim, R, Akhtar H. Living with epilepsy: psychosocial and clinical determinants of quality of life in patients with epilepsy: psychosocial and clinical determinants in e pilepsy. Paki J Health Sci. 2023:175–9. [Link]

7. WHOQOL Group. The World Health Organization Quality of Life Assessment (WHOQOL): position paper from the World Health Organization. Soc Sci Med. 1995;41(10):1403–9. [10.1016/0277-9536(95)00112-k] [PMID]

8. Yogarajah M, Mula M. Social cognition, psychiatric comorbidities, and quality of life in adults with epilepsy. Epilepsy Behav. 2019;100:106321. [10.1016/j. yebeh. 2019.05.017] [PMID]

9. Lagogianni C, Gatzonis S, Patrikelis P. Fatigue and cognitive functions in epilepsy: a review of the literature. Epilepsy Behav. 2021;114:107541. [10.1016/ j.yebeh.2020.107541] [PMID]

10. Fontaine S, Gautier L, Diependaele AS, Hamieh M, Morello R, Guillouët S, et al. Impact of educational actions on the quality of life of patients with epilepsy: a randomised controlled trial. Epilepsy Res. 2023;192:107128. [10.1016/j.eplepsyres.2023.107128] [PMID]

11. Huang Y, Zhang M, Liu T. Effects of self-management education on quality of life in patients with epilepsy: A systematic review and meta-analysis. Epilepsy Behav. 2025 Jul;168:110393. [10.1016/j.yebeh.2025.110393] [PMID]

12. 12. Jannah AH, Devianca N, Andrajati R, Octaviana F, Wiratman W, Indrawati LA, Harsono AR, Hakim M, Safri AY, Fadli N, Budikayanti A. Medication adherence in epilepsy: the role of adverse drug reactions and patient knowledge-attitude-behavior. Acta Epileptol. 2026 Jan 4;8(1):1. doi: [10.1186/s42494-025-00237-z] [PMID]

13. Patterson GM, McLean S, Millingen KS. A randomised trial of strategies to improve patient compliance with anticonvulsant therapy. Epilepsia. 2019;25(4):412–7. [10.1111/j.1528-1157.1984.tb03436.x] [PMID]

14. Hosseini N, Sharif F, Ahmadi F, Zare M. Determining the disease management process for epileptic patients: a qualitative study. Iran J Nurs Midwifery Res. 2016; 21(1):54–62. [10.4103/1735-9066.174748] [PMID]

15. Hosseini N, Sharif F, Ahmadi F, Zare M. Patients’ perception of epilepsy and threat to self-identity: a qualitative approach. Epilepsy Behav. 2013;29(1):228–33. [10.1016/j.yebeh.2013.06.003] [PMID]

16. Haji A, Mahmoud F. Relationship of social support and self-management with quality of life in patients with epilepsy. J Health Care. 2015;17(3):240–7. [Link]

17. Montazeri A, Thoghae M, Vahdaninia M, Ebrahimi F. Psychometric properties of the Iranian version of quality of life in epilepsy inventory 31-Item. Payesh. 2010;9(4):417-24. [Link]

18. Mehrabi F. The effectiveness of mindfulness intervention based on stress reduction on quality of life and the number of seizure attacks in patients with epilepsy. Shenakht J Psychol Psychiatry. 2020; 6(1): 152–9. [Link]

19. DiIorio C, Escoffery C, McCarty F, Yeager KA, Henry TR, Koganti A, et al. Evaluation of webEase: an epilepsy self-management website. Health Educ Res. 2008; 23(2):185–97. [10.1093/her/cyn012] [PMID]

20. Abdel-Aziz R, Al-Aqeel S, Baz S. The impact of a pharmacist-led educational interview on medication adherence of Saudi patients with epilepsy. Patient Pref Adherence. 2017;11:959–64. [10.2147/PPA.S124028] [PMID]

21. de la Torre-Luque A, Gambara H, López E, Cruzado JA. Psychological treatments to improve quality of life in cancer contexts: A meta-analysis. Int J Clin Health Psychol. 2016 May-Aug;16(2):211-219. [10.1016/j. ijchp.2015.07.005] [PMID]

22. Zanjani F, Mohammad Khan Kermanshahi S, Gholami Fesharaki M. The effect of health promotion Support program on quality of life in patients with type 2 diabetes. Qom Univ Med Sci J. 2021;15(4):296–305. [10.32598/qums.15.4.296]

23. England MJ, Liverman CT, Schultz AM, Strawbridge LM. Epilepsy across the spectrum: promoting health and understanding: a summary of the Institute of Medicine report. Epilepsy Behav. 2012;25(2):266–76. [10.1016/ j.yebeh.2012.06.016] [PMID]

24. Murthy MKS, Govindappa L, Marimuthu P, Dasgupta M. Exploring knowledge, attitude, and practices in relation to epilepsy among undergraduates for effective health promotion: Initial evaluation. J Educ Health Promot. 2019;8(1):122. [10.4103/jehp.jehp_435_18] [PMID]

25. Ghaffari M, Sadeghi B, Dadipoor S, Safari-Moradabadi A. Enhancing physical activity participation among female employees: evaluating the effectiveness of an educational intervention. Health Educ Res. 2024; 39(3):262–71. [10.1093/her/cyae016] [PMID]

26. Ahmadi M, Shariati A, Jahani S, Poormansouri S. Self-efficacy following the self-management training program in patients with sickle cell disease (24 weeks of follow-up). Avicenna J Nurs Midwifery Care. 2021; 22(4):12-22. [Link]

27. Fallatah AM, Albadrani MR, Alsalman SA, Almasuad WK, Hamhom AM, Almarshedy SM, Alsallom FA, Bamogaddam FA, Alhameed MH, Aldosari MM. Beyond Seizures: The hidden burden of fatigue in epilepsy. Neurosciences (Riyadh). 2025 Oct;30(4):278-285. [10.17712/nsj.2025.4.20250011] [PMID]

28. ME D, M Z. The mediating role of social support in the relationship between psychosocial problems and sleep patterns of adolescents with epilepsy. Epilepsy Behav. 2024;152:109656. [10.1016/j.yebeh.2024.109656] [PMID]

29. Hajilou M, Ahadi H, Seirafi M, Shahbeigi S, Poor AR. The effectiveness of stress management training based on cognitive-behavioral model on quality of life in patients with MS. J Psychol Sci. 2022;17(72):893–7. [Link]

30. Salehzadeh M. Effectiveness of cognitive–behavioral group therapy with focusing on dysfunctional attitudes in epilepsy on quality of life in intractable Epileptic patients. Int J Behav Sci. 2022;4(4):255–60. [LINK]

31. Hajiafsar S, Mahmoud Fakhe H, Nouri F. Relationship of social support and self-management with quality of life in patients with epilepsy. J Health Care. 2018;17(3): 240–7. [LINK]

32. Al-Ajmi R, Al-Aqeel S, Baz S. The impact of a pharmacist-led educational interview on medication adherence of Saudi patients with epilepsy. Patient Prefer Adherence. 2017;11:959–64. [10.2147/PPA.S124028] [PMID]

33. Li J, Si Y, Hu J, Liu L, Deng Y, He J, et al. Enhancing medical compliance of patients with convulsive epilepsy in rural community: a randomized intervention trial. Epilepsia. 2018;54(11):1988–96. [10.1111/epi.12382] [PMID]

34. Dash D, Sebastian TM, Aggarwal M, Tripathi M. Impact of health education on drug adherence and self-care in people with epilepsy with low education. Epilepsy Behav. 2019;44:213–7. [10.1016/j.yebeh.2014.12.030] [PMID]

35. Gabr WM, Shams ME. Adherence to medication among outpatient adolescents with epilepsy. Saudi Pharm J. 2015 Jan;23(1):33-40. 10.1016/j.jsps.2014.05.003 [PMID]

36. Honari B, Homam SM, Nabipour M, Mostafavian Z, Farajpour A, Sahbaie N. Epilepsy and quality of life in Iranian epileptic patients. J Patient Rep Outcomes. 2021 Jan 28;5(1):16. [10.1186/s41687-021-00292-3] [PMID]

37. Ridsdale L, Philpott SJ, Krooupa AM, Morgan M. People with epilepsy obtain added value from education in groups: results of a qualitative study. Eur J Neurol. 2017 Apr;24(4):609-616. [10.1111/ene.13253] [PMID]

38. Hosseini N, Mokhtari S, Momeni E, Vossoughi M, Barekatian M. Effect of motivational interviewing on quality of life in patients with epilepsy. Epilepsy Behav. 2016 Feb;55:70-4. doi: [10.1016/j.yebeh.2015.10.012] [PMID]

39. Rezaee N, Poyamoghadam S, Navidian A, Ghaljeh M. Comparing quality of life therapy and a psychoeducational intervention on burden of family caregivers of patients with severe mental illness. Payesh 2021; 20 (1):71-80 [LINK]

40. Bujan Kovač A, Petelin Gadže Ž, Tudor KI, Nanković S, Šulentić V, Poljaković Z, Mrak G, Mudrovčić M, Brezak I, Mijatović D, Đerke F, Desnica A, Nemir J, Čajić I, Nimac Kozina P, Đapić Ivančić B, Radić B, Hajnšek S. Quality of life in patients with epilepsy single centre experience. Acta Clin Croat. 2021 Dec;60(Suppl 3):16-24. [10.20471/ acc.2021.60.s3.02] [PMID]

41. Rahimpour Moradi, Adeleh,1400, Quality of life in children with epilepsy,18th International Epilepsy Congress, Tehran. [LINK]

42. mousavi K, Kamali M, azizkhani H. The Effect of Patient Education and Nurse- led Telephone Follow-up (Tele nursing) on Quality of Life in Patients with Epilepsy. 3 JNE 2020; 9 (4) :62-71 [LINK]

43. Safi, F., Areshtanab, H.N., Ghafourifard, M. et al. The association between self-efficacy, perceived social support, and family resilience in patients undergoing hemodialysis: a cross-sectional study. BMC Nephrol 25, 207 (2024). [10.1186/s12882-024-03629-4]