مقدمه و هدف: مواجهه با آلاینده‌های ناشی از صنایع نفتی به عنوان یک تهدید برای سلامت به ویژه در دوره‌های حساس تکوینی شناخته می‌شود. این مطالعه با هدف بررسی اثرات مواجهه پیش از تولد با بخارات نفت خام بر شاخص‌های رشد و تکوین و بافت‌شناسی طحال در جنین و نوزادان موش صحرایی انجام شد.
مواد و روش‌ کار: در این مطالعه تجربی، موش‌های صحرایی آبستن به گروه‌های کنترل، شم (قرارگیری در ویواریوم بدون آلاینده) و آلاینده (قرارگیری روزانه 5 ساعت در معرض بخارات نفت خام در ویواریوم) تقسیم شدند. نمونه‌های طحال جنین در روز 20 بارداری و طحال نوزادان در روزهای 15، 30 و 45 پس از تولد جمع‌آوری شدند. ارزیابی‌های مورفومتری طحال شامل وزن بدن و ابعاد طحال بود و همچنین طحال حیوانات با استفاده از رنگ‌آمیزی هماتوکسیلین-ائوزین مورد بررسی هیستومورفومتری قرار گرفت.
نتایج: نتایج نشان داد مواجهه با بخارات نفت خام سبب کاهش معنی‌دار وزن و طول بدن جنین‌ها و نوزادان شد در حالی که طول، عرض و وزن طحال جنین‌ها افزایش یافت. طحال حیوانات در معرض آلاینده‌ها دارای افزایش در تعداد لنفوسیت‌ها، ماکروفاژها، گلبول‌های قرمز و مگاکاریوسیت‌ها بود. علاوه بر این، ضخامت فولیکول‌های لنفی و قطر پالپ سفید در نوزادان ۱۵ و ۴۵ روزه افزایش معنی‌داری داشت (p<0.05). یافته‌های ایمنوهیستوشیمی نیز افزایش بیان پروتئین CD45RA را در طحال جنین‌ها و نوزادان مواجهه‌یافته تأیید کرد.
نتیجه‌گیری: نتایج بیانگر آن است که بخارات نفت خام با ایجاد استرس اکسیداتیو، التهاب و تحریک پاسخ‌های ایمنی ذاتی، موجب تغییر در ساختار طحال و اختلال در تکوین طبیعی سیستم ایمنی می‌شود.