مجله علمی پزشکی جندی شاپور

مجله علمی پزشکی جندی شاپور

بررسی اثرات آنتی‏ اکسیدان هسپریدین بر بافت کبد موش‏های سوری دچار مسمومیت حاد با مالاتیون

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمدامین عبدالهی ضیاءالدینی 1
نادیا یوسفی 1
ذبیح الله محقق 1
حامد شورئی 2
1 کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی بیرجند، بیرجند، ایران.
2 استادیار گروه علوم تشریح، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران.
10.22118/jsmj.2026.554165.4048
چکیده
زمینه و هدف: مالاتیون، به‌عنوان یک ترکیب ارگانوفسفره، می‌تواند باعث آسیب شدید به اندام‌هایی مانند کبد شود. این ترکیب ازطریق مهار کولین‌استراز و القای استرس اکسیداتیو اثرات سمی خود را اعمال می‏کند. هسپریدین، یک فلاونوئید با خواص آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی، ممکن است نقش محافظتی دربرابر این آسیب‌ها داشته باشد. هدف از این پژوهش بررسی اثر حفاظتی هسپریدین بر آسیب حاد کبدی ناشی از مالاتیون در موش‌های سوری ماده بود.
روش بررسی: در این مطالعۀ تجربی، ۳۲ سر موش سوری ماده به‌طور تصادفی به چهار گروه تقسیم شدند: کنترل منفی، مالاتیون، هسپریدین و درمان (مالاتیون + هسپریدین). مالاتیون (mg/kg 3) و هسپریدین (mg/kg 20) به‏صورت داخل صفاقی به‏مدت ۳۵ روز متوالی تجویز شدند. در پایان دوره، پس از بیهوشی، خون‌گیری قلبی و برداشت کبد انجام شد. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS نسخۀ ۲۴ و در سطح معنی‌داری کمتر از 0.05 تحلیل شدند.
یافته‌ها: در گروه مالاتیون، تغییرات غیرطبیعی در بافت کبد مشاهده شد و سطوح سرمی آنزیم‌های ALT، AST، ALP، بیلی‌روبین تام و مستقیم به‌طور معناداری افزایش یافت. در گروه درمان، این شاخص‌ها به‌طور معناداری کاهش یافتند و بهبود هیستولوژیک بافت کبد مشاهده شد. ظرفیت کل آنتی‌اکسیدانی (TAC) در گروه مالاتیون کاهش و در گروه‌های هسپریدین و درمان افزایش یافت. همچنین سطح مالون‌دی‌آلدهید (MDA) در گروه مالاتیون به‌طور معناداری افزایش و در گروه‌ درمان با هسپریدین کاهش یافت.
کلیدواژه‌ها
مالاتیون
هسپریدین
آسیب کبدی
استرس اکسیداتیو
موضوعات
1.Gin S, Prasad SB, Giri A, Sharma GD. Genotoxic effects of malathion: an organophosphorous insecticide using three mammalian biossays in vitro. Mutat Res. 2002;514:223-31.[ 10.1016/s1383-5718(01)00341-2] [PMID]
2.Elmorsy E, Al-Ghafari A, Al Doghaither H, Salama M, Carter WG. An Investigation of the Neurotoxic Effects of Malathion, Chlorpyrifos, and Paraquat to Different Brain Regions. Brain Sci. 2022;12(8). [10.3390/ brainsci12080975][PMID]
3.Severcan Ç, Ekremoglu M, Sen B, Pasaoglu O, Akyurek N, Severcan S, Pasaoglu H. Acute effects of different doses of malathion on the rat liver. Clinical and Experimental Hepatology. 2019 Sep 5;5(3):237-43. [10.5114/ceh.2019.87637][PMID]
4.Hernández-Toledano DS, Estrada-Muñiz E, Vega L. Genotoxicity of the organophosphate pesticide malathion and its metabolite dimethylthiophosphate in human cells in vitro. Mutation research Genetic toxicology and environmental mutagenesis. 2020;856-857:503233. [10.1016/j.mrgentox.2020.503233][PMID]
5.Buratti FM, D’Aniello A, Volpe MT, Meneguz A, Testai E. Malathion bioactivation in the human liver: the contribution of different cytochrome P450 isoforms. Drug metabolism and disposition. 2005 Mar 1;33(3):295-302. [10.1124/dmd.104.001693][PMID]
6.Karami-Mohajeri S, Hadian MR, Fouladdel S, Azizi E, Ghahramani MH, Hosseini R, et al. Mechanisms of muscular electrophysiological and mitochondrial dysfunction following exposure to malathion, an organophosphorus pesticide. Human & experimental toxicology. 2014;33(3):251-63. [10.1177/0960327113 493300][PMID]
7.Pyrzynska K. Hesperidin: A Review on Extraction Methods, Stability and Biological Activities. Nutrients. 2022;14(12). [10.3390/nu14122387][PMID]
8.Buzdağlı Y, Eyipınar CD, Kacı FN, Tekin A. Effects of hesperidin on anti-inflammatory and antioxidant response in healthy people: a meta-analysis and meta-regression. International journal of environmental health research. 2023;33(12):1390-405. [10.1080/09603123. 2022. 2093841][PMID]
9.Küçükler S, Çomaklı S, Özdemir S, Çağlayan C, Kandemir FM. Hesperidin protects against the chlorpyrifos‐induced chronic hepato‐renal toxicity in rats associated with oxidative stress, inflammation, apoptosis, autophagy, and up‐regulation of PARP‐1/VEGF. Environmental toxicology. 2021 Aug;36(8):1600-17. [10.1002/tox.23156][PMID]
10.Talebi SF, Kooshki A, Zarein M, Seify M, Dolatshahi B, Shoorei H, et al. Protective effect of hesperidin on malathion-induced ovarian toxicity in mice: The role of miRNAs, inflammation, and apoptosis. Toxicology reports. 2024;12:469-76. [10.1016/j.toxrep.2024. 04.003] [PMID]
11.Panahi P, Vosough-Ghanbari S, Pournourmohammadi S, Ostad SN, Nikfar S, Minaie B, et al. Stimulatory effects of malathion on the key enzymes activities of insulin secretion in langerhans islets, glutamate dehydrogenase and glucokinase. Toxicology mechanisms and methods. 2006;16(4):161-7. [10.1080/ 15376520500191623] [PMID]
12.Pari L, Karthikeyan A, Karthika P, Rathinam A. Protective effects of hesperidin on oxidative stress, dyslipidaemia and histological changes in iron-induced hepatic and renal toxicity in rats. Toxicology reports. 2015;2:46-55. [10.1016/j.toxrep.2014.11.003][PMID]
13.Dai C, Xiao X, Li D, Tun S, Wang Y, Velkov T, et al. Chloroquine ameliorates carbon tetrachloride-induced acute liver injury in mice via the concomitant inhibition of inflammation and induction of apoptosis. Cell death & disease. 2018;9(12):1164. [10.1038/s41419-018-1136-2] [PMID]
14.Gur C, Kandemir FM. Molecular and biochemical investigation of the protective effects of rutin against liver and kidney toxicity caused by malathion administration in a rat model. Environmental toxicology. 2023;38(3):555-65. [10.1002/tox.23700][PMID]
15.Singh D, Cho WC, Upadhyay G. Drug-Induced Liver Toxicity and Prevention by Herbal Antioxidants: An Overview. Frontiers in physiology. 2015;6:363. [][PMID]
16.Rezg R, Mornagui B, Kamoun A, El-Fazaa S, Gharbi NJCRB. Effect of subchronic exposure to malathion on metabolic parameters in the rat. 2007;330(2):143-7. [10.3389/fphys.2015.00363][PMID]
17.Lasram MM, Lamine AJ, Dhouib IB, Bouzid K, Annabi A, Belhadjhmida N, et al. Antioxidant and anti-inflammatory effects of N-acetylcysteine against malathion-induced liver damages and immunotoxicity in rats. Life sciences. 2014;107(1-2):50-8. [10.1016/j.lfs. 2014.04.033][PMID]
18.Flehi-Slim I, Chargui I, Boughattas S, El Mabrouk A, Belaïd-Nouira Y, Neffati F, et al. Malathion-induced hepatotoxicity in male Wistar rats: biochemical and histopathological studies. Environmental science and pollution research international. 2015;22(22):17828-38. [10.1007/s11356-015-5014-5][PMID]
19.Karabekir SC, Sozen ME, Ayan IC, Savas HB, Cuce G, Kalkan S. The ameliorative effects of hesperidin in rats developed hepatotoxicity with deltamethrin. Iranian journal of basic medical sciences. 2025;28(7):929-36. [10.22038/ijbms.2025.82598.17854][PMID]
20.Cheraghpour M, Imani H, Ommi S, Alavian SM, Karimi-Shahrbabak E, Hedayati M, et al. Hesperidin improves hepatic steatosis, hepatic enzymes, and metabolic and inflammatory parameters in patients with nonalcoholic fatty liver disease: A randomized, placebo-controlled, double-blind clinical trial. Phytotherapy research : PTR. 2019;33(8):2118-25. [10.1002/ptr.6406][PMID]
21.Caglayan C, Kandemir FM, Darendelioğlu E, Küçükler S, Ayna A. Hesperidin protects liver and kidney against sodium fluoride-induced toxicity through anti-apoptotic and anti-autophagic mechanisms. Life Sciences. 2021;281:119730. [10.1016/j.lfs.2021.119730][PMID]
22.Selmi S, Rtibi K, Grami D, Sebai H, Marzouki L. Malathion, an organophosphate insecticide, provokes metabolic, histopathologic and molecular disorders in liver and kidney in prepubertal male mice. Toxicology reports. 2018;5:189-95. [10.1016/j.toxrep. 2017.12 .021] [PMID]
23.Kalender S, Uzun FG, Durak D, Demir F, Kalender Y. Malathion-induced hepatotoxicity in rats: the effects of vitamins C and E. Food and chemical toxicology : an international journal published for the British Industrial Biological Research Association. 2010;48(2):633-8. [10.1016/j.fct.2009.11.044][PMID]
24.Saati AA. Hesperidin Alleviates Malathion-Induced nephrotoxicity in Rats: Impact on Oxidative Damage, Inflammation, Pyroptosis and Apoptosis. Bulletin of Egyptian Society for Physiological Sciences. 2025;45(1):95-108.
25.Hassan RA, Hozayen WG, Abo Sree HT, Al-Muzafar HM, Amin KA, Ahmed OM. Naringin and Hesperidin Counteract Diclofenac-Induced Hepatotoxicity in Male Wistar Rats via Their Antioxidant, Anti-Inflammatory, and Antiapoptotic Activities. Oxidative medicine and cellular longevity. 2021;2021:9990091. [10.1155/ 2021/ 9990091][PMID]
26.Al-Rikabi R, Al-Shmgani H, Dewir YH, El-Hendawy S. In vivo and in vitro Evaluation of the Protective Effects of Hesperidin in Lipopolysaccharide-Induced Inflammation and Cytotoxicity of Cell. Molecules (Basel, Switzerland). 2020;25(3). [10.3390/molecules25030478][PMID]
27.Çetin A, Çiftçi O, Otlu A. Protective effect of hesperidin on oxidative and histological liver damage following carbon tetrachloride administration in Wistar rats. Archives of medical science : AMS. 2016;12(3):486-93. [10.5114/aoms.2015.49484][PMID]
28.Mahmoud AM, Mohammed HM, Khadrawy SM, Galaly SR. Hesperidin protects against chemically induced hepatocarcinogenesis via modulation of Nrf2/ARE/HO-1, PPARγ and TGF-β1/Smad3 signaling, and amelioration of oxidative stress and inflammation. Chemico-biological interactions. 2017;277:146-58. [10.1016/j.cbi.2017. 09. 015][PMID]
29.Freyre EO, Valencia AT, Guzmán DD, Maldonado IC, Ledezma LE, Carrillo MF, Escorza MA. Oxidative stress as a molecular mechanism of exposure to organophosphorus pesticides: a review. Current Protein and Peptide Science. 2021 Dec 1;22(12):890-7.
 
 
Authors retain the copyright and full publishing rights.
Published by Ahvaz Jundishapur University of Medical Science. This article is an open access article licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/).
 
 [10.2174/1389203722666211122092309][PMID]
30.Althobaiti SA. MitoQ alleviates malathion‑induced hepatorenal toxicity via oxidative stress and inflammation modulation. Molecular medicine reports. 2025;32(5). [10.3892/mmr.2025.13661][PMID]
31.Abdel-Salam OM, Youness ER, Mohammed NA, Yassen NN, Khadrawy YA, El-Toukhy SE, Sleem AA. Nitric oxide synthase inhibitors protect against brain and liver damage caused by acute malathion intoxication. Asian Pacific journal of tropical medicine. 2017 Aug 1;10(8):773-86.
32.Eid RA, Abadi AM, Alghamdi MA, El-Kott AF, Mohamed G, Al-Shraim M, et al. Echinops Asteraceae extract guards against malathion-induced liver damage via minimizing oxidative stress, inflammation, and apoptosis. Toxicon : official journal of the International Society on Toxinology. 2024;244:107750. [10.1016/j.toxicon. 2024. 107750][PMID]
33.Ghamry HI, Aboushouk AA, Soliman MM, Albogami SM, Tohamy HG, Okle OSE, et al. Ginseng(®) Alleviates Malathion-Induced Hepatorenal Injury through

  • تاریخ دریافت 29 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری 22 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش 28 بهمن 1404