عوارض دهانی در بیماران تحت پرتودرمانی با یا بدون شیمی درمانی ناحیه سر و گردن مراجعه‌کننده به بیمارستان میلاد در سال 99-1398

کشانی, فروز; عموحیدری, علیرضا; داوودی, امین; گودرزی, علی; کارگهی, ندا

doi:10.32592/JSMJ.23.4.313

عوارض دهانی در بیماران تحت پرتودرمانی با یا بدون شیمی درمانی ناحیه سر و گردن مراجعه‌کننده به بیمارستان میلاد در سال 99-1398

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

فروز کشانی ¹

علیرضا عموحیدری ²

امین داوودی ³

علی گودرزی ³

ندا کارگهی ⁴

¹ مرکزتحقیقات دندانی،گروه آسیب‌شناسی دهان و دندان، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

² دانشیار، مرکز تحقیقات جامع‌الزهرا، گروه ایمنی‌شناسی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران.

³ دانشجوی دندانپزشکی، کمیته پژوهش‌های دانشجویی دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران.

⁴ دانشیار، مرکزتحقیقات دندانی، گروه آسیب‌شناسی دهان و دندان، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران.

10.32592/JSMJ.23.4.313

چکیده

زمینه و هدف مشکلات دهانی نه تنها کیفیت زندگی، بلکه روند درمان بیماران تحت شیمی‌درمانی و رادیوتراپی را تحت تاثیر قرار می‌دهد. این مطالعه به منظور بررسی فراوانی ضایعات دهانی در مبتلایان به سرطان ناحیه سر و گردن پس از شروع پرتودرمانی با یا بدون شیمی‌درمانی، در سال 99-1398بر بیماران بیمارستان میلاد اصفهان انجام شد.
روش بررسی مطالعه توصیفی - تحلیلی حاضر، بر 43 نفر از بیماران مبتلا به سرطان ناحیه سر و گردن پذیرش‌شده در بخش شیمی‌درمانی و پرتودرمانی بیمارستان میلاد به روش نمونه‌گیری آسان انجام گرفت. به‌ منظور ثبت عوارض دهانی، بیماران را دو دانشجوی دندانپزشکی آموزش‌دیده معاینه کردند. داده‌ها در نرم‌افزار spss ذخیره و با استفاده از آزمون‌های آماری اسپیرمن و آزمون دقیق فیشر، من ویتنی و Kruskal-Wallis و T-test تجزیه و تحلیل شد (Pvalue<0/05).
یافته‌ها بین 43 نفر افراد تحت مطالعه، بیشترین فراوانی عوارض دهانی مربوط به موکوزیت، خشکی دهان و اختلال در حس چشایی و بلع است. فراوانی خونریزی دهانی بر اساس محل درگیری با سرطان (Pvalue=0/02)، فراوانی وجود زخم در ناحیه اوروفارنکس با میانگین دز پرتوتابی (Pvalue=0/006)، فراوانی درجات موکوزیت با میانگین دز پرتوتابی (Pvalue=0/019,r=0/357)، فراوانی خشکی دهان با میانگین دز پرتوتابی (Pvalue=0/001,r=0/653) و فراوانی حالت تهوع با میانگین دز پرتوتابی (Pvalue=0/009) ارتباط معناداری داشت.
نتیجه‌گیری موکوزیت، خشکی دهان و تغییر مزه از شایع‌ترین عوارض دهانی ناشی از درمان‌های رادیوتراپی با یا بدون شیمی‌درمانی سرطان سر و گردن هستند. شدت برخی از عوارض از جمله موکوزیت، خشکی دهان، زخم در ناحیه اوروفارنکس، حالت تهوع در جامعه مورد بررسی با افزایش دز پرتوتابی بیشتر شد. بنابراین، کلینیسین می‌تواند عوارض دهانی را در بیماران نه تنها با کنترل دز رادیوتراپی، بلکه با آموزش بهداشت مدیریت کند.

کلیدواژه‌ها

عوارض

نیوپلاسم سر و گردن

پرتودرمانی

شیمی‌درمانی

موضوعات

پزشکی

- Ghantous Y, Elnaaj A. Global incidence and risk factors of oral cancer. Harefuah. 2017 Oct 1;156(10):645-9. [PMID]
- Gandhi K, Datta G, Ahuja S, Saxena T, Datta AG. Prevalence of oral complications occurring in a population of pediatric cancer patients receiving chemotherapy. International journal of clinical pediatric dentistry. 2017 Apr;10(2):166. [5005/iD-iournals-10005-1428 ] [PMID]
- Eshghyar N, Bateby M. The prevalence of chemotherapy side effects of cancerous patients on oral health. J Dent Med. 2001 Aug 10;14(2):32-7.
- Epstein JB, Stevenson-Moore P. Periodontal disease and periodontal management in patients with cancer. Oral oncology. 2001 Dec 1;37(8):613-9. [1016/s1368-8375(01)00025-2 ] [PMID]
- Bhandari S, Soni BW, Bahl A, Ghoshal S. Radiotherapy‐induced oral morbidities in head and neck cancer patients. Special Care in Dentistry. 2020 May;40(3):238-50. [1111/scd.12469 ] [PMID]
- Buttiron Webber T, Briata IM, DeCensi A, Cevasco I, Paleari L. Taste and smell disorders in cancer treatment: results from an integrative rapid systematic review. International Journal of Molecular Sciences. 2023 Jan 28;24(3):2538. [3390/ijms24032538 ] [PMID]
- van der Putten GJ, Brand HS, Schols JM, de Baat C. The diagnostic suitability of a xerostomia questionnaire and the association between xerostomia, hyposalivation and medication use in a group of nursing home residents. Clinical oral investigations. 2011 Apr;15:185-92. [1007/s00784-010-0382-1 ] [PMID]
- Neville BW, Damm DD, Allen CM, Bouqout JE. Oral and Maxillofacial Pathology. 4th ed. Philadelphia: WB Saunders Co; 2023. p. 201-212.
- Ahadian H, Yassaei S, Bouzarjomehri F, Targhi MG, Kheirollahi K. Oral complications of the oromaxillofacial area radiotherapy. Asian Pacific journal of cancer prevention: APJCP. 2017;18(3):721. [22034/APJCP.2017.18.3.721 ] [PMID]
- Martinez AC, Silva IM, Couto SA, Gandra RF, Rosa EA, Johann AC, Souza PH. Late oral complications caused by head and neck radiotherapy: clinical and laboratory study. Journal of Oral & Maxillofacial Research. 2020 Jul;11(3). [5037/jomr.2020.11303 ] [PMID]
- García-Chías B, Figuero E, Castelo-Fernández B, Cebrián-Carretero JL, Cerero-Lapiedra R. Prevalence of oral side effects of chemotherapy and its relationship with periodontal risk: a cross sectional study. Supportive Care in Cancer. 2019 Sep 1;27:3479-90. [1007/s00520-019-4650-6 ] [PMID]
- Lopez Silva CP, Wei Ting MA, Sundaresan PD, Borromeo G. Oral management of patients with cancer. Revista Facultad de Odontología Universidad de Antioquia. 2019 Dec;31(1):178-97.
- Pulito C, Cristaudo A, Porta CL, Zapperi S, Blandino G, Morrone A, Strano S. Oral mucositis: the hidden side of cancer therapy. Journal of experimental & clinical cancer research. 2020 Dec;39:1-5. [1186/s13046-020-01715-7 ] [PMID]
- Drareni K, Dougkas A, Giboreau A, Laville M, Souquet PJ, Bensafi M. Relationship between food behavior and taste and smell alterations in cancer patients undergoing chemotherapy: A structured review. InSeminars in oncology 2019 Apr 1 (Vol. 46, No. 2, pp. 160-172). WB Saunders. [1053/j.seminoncol.2019.05.002 ] [PMID]
- Dehabadi F, Badiee Z, Parisay I. The prevalence of oral mucositis caused by chemotherapy and its risk factors in children with cancer who were referred to hematology and oncology wards of Doctor Sheikh Hospital in 2014. Medical journal of mashhad university of medical sciences. 2016 Jan 21;58(10):578-89.
- Rabiei M, Rahimi A, Jalalian B. Complication of post radiation in patients with head and neck cancer. Journal of Gorgan University of Medical Sciences. 2014 Jul 10;16(2):114-20.
- Worthington HV, Clarkson JE, Bryan G, Furness S, Glenny AM, Littlewood A, McCabe MG, Meyer S, Khalid T, Riley P. Interventions for preventing oral mucositis for patients with cancer receiving treatment. Cochrane database of systematic reviews. 2011(4). [1002/14651858.CD000978.pub5 ] [PMID]
- Ranta P, Kytö E, Nissi L, Kinnunen I, Vahlberg T, Minn H, Haapio E, Nelimarkka L, Irjala H. Dysphagia, hypothyroidism, and osteoradionecrosis after radiation therapy for head and neck cancer. Laryngoscope Investigative Otolaryngology. 2022 Feb;7(1):108-16.. [1002/lio2.711 ] [PMID]
- Faustino IS, Georgaki M, Santos-Silva AR, Vargas PA, Lopes MA. Head and neck radiotherapy leading to extensive late oral soft-tissue necrosis. Oral oncology. 2022 Feb 1;125:105710. [1016/j.oraloncology.2021.105710 ] [PMID]
- Gu F, Farrugia MK, Duncan WD, Feng Y, Hutson AD, Schlecht NF, Repasky EA, Antoch MP, Miller A, Platek A, Platek ME. Daily time of radiation treatment is associated with subsequent oral mucositis severity during radiotherapy in head and neck cancer patients. Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention. 2020 May 1;29(5): 949-55. [1158/1055-9965.EPI-19-0961 ] [PMID]
- Vasiliadou I, Noble D, Hartley A, Moleron R, Sanghera P, Urbano TG, Schipani S, Gujral D, Foran B, Bhide S, Haridass A. A multi-centre survey reveals variations in the standard treatments and treatment modifications for head and neck cancer patients during Covid-19 pandemic. Clinical and Translational Radiation Oncology. 2021 Sep 1;30:50-9. [1016/j.ctro.2021.06.002 ] [PMID]