دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز مجله علمی پزشکی جندی شاپور 2252-052X 25 1 2026 03 21 Evaluation of Physicochemical Properties of Activated Charcoal and Preparation, Analysis, and Comparison of Its Oral Capsule with a Commercial Sample ارزیابی خصوصیات فیزیکوشیمیایی زغال فعال و تهیه، بررسی و مقایسه کپسول خوراکی آن با یک نمونه تجاری 245524 10.22118/jsmj.2025.511483.3857 FA مهسا طولابی دزفولی گروه شیمی دارویی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، اهواز، ایران 0000-0002-0551-4030 هستی دریازاده گروه شیمی دارویی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز، اهواز، ایران آذر مستوفی 2. گروه شیمی دارویی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز، اهواز، ایران علی اصغر همتی گروه فارماکولوژی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز، اهواز، ایران. ندا باورصاد گروه فارماسیوتیکس، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز، اهواز، ایران. سید رضا علوی - Journal Article 2025 03 09 Background and Aim: Activated charcoal, due to its porous structure and high adsorption capacity, is widely used in pharmaceutical formulations, including capsules, to reduce gastrointestinal absorption of toxins. Considering the limited domestic production and dependence on imported products, this study aimed to formulate and evaluate a locally produced activated charcoal capsule and compare it with a commercial sample.<br><br>Methods: The physicochemical properties of the activated charcoal powder, including acid-soluble substances, chloride, sulfate, sulfide, cyanide compounds, and heavy metals, were assessed according to BP and USP pharmacopeial standards. In addition, Brunauer–Emmett–Teller (BET) analysis was performed to determine surface area and adsorption capacity. Capsules were prepared in powder and granule forms, followed by pre-formulation tests, including flowability and density, as well as pharmaceutical evaluations such as content uniformity and disintegration time.<br><br>Results: The activated charcoal powder demonstrated acceptable physicochemical quality, and impurity levels were within pharmacopeial limits. The iodine number confirmed the high adsorption capacity of the sample. Powder-based capsules, with a surface area of 675 m²/g, showed greater adsorption capacity than granules (364 m²/g), while granulation improved flowability and density. The produced capsules were comparable to the commercial product in terms of content uniformity and disintegration time.<br><br>Conclusion: The formulated activated charcoal capsules met pharmacopeial standards and exhibited appropriate performance. The higher adsorption capacity of the powder-based capsules suggests a potential therapeutic advantage. Overall, the findings indicate the feasibility of domestic production and its potential role in reducing reliance on imported activated charcoal products. زمینه و هدف: زغال فعال به‌دلیل ساختار متخلخل و ظرفیت جذب بالا، در فرمولاسیون‌های دارویی از جمله کپسول‌ها برای کاهش جذب سموم دستگاه گوارش کاربرد دارد. با توجه به محدود بودن تولید داخلی و وابستگی به واردات، این مطالعه با هدف تهیه و ارزیابی کپسول زغال فعال تولید داخل و مقایسه آن با یک نمونه تجاری انجام شد.<br>روش بررسی: خواص فیزیکوشیمیایی پودر زغال فعال شامل مواد قابل حل در اسید، کلرید، سولفات، سولفید، ترکیبات سیانیدی و فلزات سنگین بر اساس استانداردهای فارماکوپه BP و USP ارزیابی شد. همچنین آزمون BET برای تعیین سطح ویژه و ظرفیت جذب انجام گرفت. کپسول‌ها در دو شکل پودری و گرانولی تهیه شدند و آزمون‌های پیش‌فرمولاسیون شامل جریان‌پذیری و چگالی، و آزمون‌های دارویی شامل یکنواختی محتوا و زمان فروپاشی مورد بررسی قرار گرفتند.<br>یافته‌ها: پودر زغال فعال مورد استفاده، از نظر ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی کیفیت مطلوبی داشت و مقادیر ناخالصی‌ها در محدوده استانداردهای دارویی قرار گرفت. عدد یدی نیز ظرفیت جذب بالای نمونه را تأیید کرد. کپسول‌های پودری با سطح ویژه ۶۷۵ مترمربع بر گرم، جذب بیشتری نسبت به گرانول‌ها (۳۶۴ مترمربع بر گرم) نشان دادند، در حالی‌که گرانول‌سازی موجب بهبود جریان‌پذیری و چگالی شد. کپسول‌های تولیدی از نظر یکنواختی محتوا و زمان فروپاشی با نمونه تجاری قابل مقایسه بودند.<br>نتیجه‌گیری: کپسول‌های زغال فعال فرموله‌شده، معیارهای استاندارد دارویی را برآورده کردند و ظرفیت جذب بالاتر نوع پودری می‌تواند بیانگر برتری درمانی آن باشد. این مطالعه نشان‌دهنده امکان تولید داخلی و کاهش وابستگی به واردات در زمینه فرآورده‌های زغال فعال است.