نقش واسطه‌ای شناخت ناکارآمد بین طرحواره‌های ناسازگار اولیه و وسواس فکری-عملی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

چکیده

زمینه و هدف: مدل‌های شناختی معتقدند که شناخت به صورت سلسله‌مراتبی سازمان یافته‌ است طوری که طرحواره‌های ناسازگار از طریق پردازش شناختی سطحی، رفتار را تحت تأثیر قرار می‌دهند. هدف این مطالعه تعیین نقش واسطه‌ای شناخت ناکارآمد بین طرحواره‌های ناسازگار اولیه و وسواس فکری-عملی بود.
روش بررسی: آزمودنی‌های این پژوهش مقطعی-توصیفی، 500 نفر از کارکنان شرکت فولاد خوزستان بودند که به روش نمونه‌گیری تصادفی چند مرحله‌ای، انتخاب شدند. در این مطالعه، پرسش نامه ی وسواس فکری- عملی (OCI-R)، پرسش نامه ی باورهای وسواسی در حیطه ی شناخت (OBQ-44)، مقیاس نگرش ناکارآمد (DAS)، فرم کوتاه 90 سوالی پرسش نامه‌ی طرحواره‌های یانگ و پرسش نامه ی افکار خودآیند منفی (NAT) استفاده شد. داده‌ها با آزمون‌های آماری همبستگی پیرسون و معادله‌سازی ساختاری به وسیله ی نرم‌افزار‌های 19SPSS و 19AMOS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که مدل پیشنهادی به خوبی برازش شده است. در این مدل، طرحواره‌های ناسازگار اولیه و شناخت ناکارآمد اثر مستقیم و معناداری بر وسواس فکری-عملی داشتند (001/0>P) و شناخت ناکارآمد به طور معناداری بین طرحواره‌های ناسازگار اولیه و وسواس فکری-عملی میانجی‌گری کرد (31/0-14/0=CI).
نتیجه‌گیری: این مطالعه نشان داد که طرحواره‌های ناسازگار اولیه، پردازش سطحی شناختی را هدایت می‌کند. بنابراین، پیشنهاد می‌شود در درمان وسواس فکری-عملی بر طرحواره‌های ناسازگار اولیه و شناخت ناکارآمد توجه شود.

کلیدواژه‌ها


1-American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. 5th ed. Washington: Author; 2013: P. 409.

2-Kessler RC, Aguilar-Gaxiola S, Alonso J, Chatterji S, Lee S, Ormel J, et al. The global burden of mental disorders: An update from the WHO World Mental Health (WMH) Surveys. Epidemiol Psichiatr Soc. 2009; 18(1): 23–33.

3-Sadock BJ, Sadock VA. Kaplan and Sadock's synopsis of psychiatry: Behavioral sciences/clinical psychiatry. 11th ed. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins; 2007: P. 98.

4-Weissman MM, Bland RC, Canino GJ, Greenwald S, Hwu HG, Lee CK, et al. The cross national epidemiology of obsessive compulsive disorder. The Cross National Collaborative Group. J Clin Psychiatry. 1994; 55: 5-10.

5-Berry L, Laskey B. A review of obsessive intrusive thoughts in the general population. J Obsessive Compuls Relat Disord. 2012; 1(2):125-132.

6-Murray CJL, Lopez AD. The global burden of disease.A comprehensive assessment of mortality and disability from diseases, injuries, and risk factors in 1990 and projected to 2020. Boston: Harvard University press; 1996: P. 129.

7-Haaland AT, Vogelb PA, Launes G, Haalanda VO,  Hansen B, Solem S, Himle J. The role of early maladaptive schemas in predicting exposure and response prevention outcome for obsessive-compulsive disorder.  Behav Res Ther. 2011; 49(14):781-788.

8-Young J, Klosko S, Weishaar E. Schema therapy:  apractitioner's guide. New York: Guilford  Press; 2003: PP. 24-49.

9-Kim JU, Lee SW, Lee SJ. Relationship between early maladaptive schemas and symptom dimensions in patients with obsessive-compulsive disorder. Psychiatr Res. 2014; 215(1):134-140.

10-Lochner C, Seedat S, Du-Toit P, Nel D, Niehaus D, Sandler R, Stein D. Obsessive-compulsive disorder and trichotillomania: a phenomenological comparison. BMC Psychiatr. 2005; 5(2): 2-12.

11-Atala, H, Atalay F, Karahan D, Çaliska, M. Early maladaptive schemas activated in patients with obsessive compulsive disorder: across-sectional. study. Int J Psychiatry Clin Pract. 2008; 12(4):268–279.

12-Goudarzi, N, Khosravi Z, Dehshiri GR. Early Maladaptive Schemas and Metacognitive Beliefs in People with Obsessive-Compulsive Disorder, Obsessive-Compulsive Personality Disorder and Normal People. J Clin Psychol. 2016; 3(31):25-35.

13-Beck AT. Cognitive therapy and the emotional disorders. New York; International Universities Press: 1967; PP. 52-89.

14-Black SW, Possel P. Integrating Beck’s Cognitive Model and the Response Style Theory in an Adolescent Sample. J Youth Adolesc. 2015; 44(1): 195-210.

15-Hezel DM, McNally RJ. A Theoretical review of cognitive biases and deficits inobsessive compulsive disorder. Biol Psychol. 2016; 24(121): 221-232.

16-Albert U, Barcaccia B, Aguglia A, Barbaro F, Cori DD, BogettoF, et al. Obsessive beliefs in first-degree relatives of probands with Obsessive–Compulsive Disorder: Is the cognitive vulnerability in relatives specific to OCD?. Pers Individ Dif. 2015; 87(9):141–146.

17-Baptista MN, Magna LA, McKay D, Del-Porto JA. Assessment of obsessive beliefs: Comparing individuals with obsessive-compulsive disorder to a medical sample. J Behav Ther & Exp Psychiat. 2011; 42(1): 1-5.

18-Viar MA, Bilsky SA, Armstrong T, Olatunji BM. Obsessive Beliefs and Dimensions of Obsessive-Compulsive Disorder: An Examination of Specific Associations. Cogn Ther Res. 2011; 35(2): 108–117.

19-Novara C, Pastore M, Ghisi M, Sica C, Sanavio E, McKay D. Longitudinal aspects of obsessive compulsive cognitions in a non-clinical sample: A five-year follow-up study. J. Behav Ther & Exp Psychiat. 2011; 42(3): 317-324.

20-Taylor S, Abramowitz JS, McKay D, Calamari JE, Sookman D, Kyriosf M, Wilhelm S, Carmin C. Do dysfunctional beliefs play a role in all types of obsessive–compulsive disorder?. Anxiety Disord. 2006; 20(1): 85-97.

21-Rabiei M, Nikfarjam M, Rahnejat AM, Taghva A, Haghani M. Development and validation a metacognitive-cognitive-behavioral model for obsessive– compulsive disorder. Ebnesina. 20214; 16(1-2): 27-36.

22-Kline RB. Principles and practice of structural equation modeling. 4th ed. New York; Guilford Press: 2011; P. 129.

23-Foa EB, Huppert JD, Leiberg S, Langner R, Kichic R, Hajcak G, Salkovskis PM. The obsessive-compulsive inventory: Development and validation of a short version. Psychol Assessment. 2002; 14(4): 485-496.

24-Khodayarifard M, Akbari Zardkhaneh S, Zeinali SH. Dimensional Obsessive- Compulsive Scale: Adaptation of Farsi version (DOCS-F). J Behav Sci. 2014; 7(4): 379-388.

25-Yoosefi N. Comparison of the effectiveness of family therapy based on schema therapy and Bowen’s emotional system therapy on the early maladaptive schema among divorce applicant clients. Journal of Fundamentals of Mental Health. 2012; 4(52): 356-73.

26-Moulding R, Anglim J, Nedeljkovic M, Doron G, Kyrios M, Ayalon A. The Obsessive Beliefs Questionnaire (OBQ): Examination in Noncl. J Assessment. 2011; 18(3): 357-374.

27-Shams G, Karamghadiry N, Esmaeili-Torkanburi Y, Ebrahimhkani, N. Validity and reability of Persian version of the Obsessive Beliefs Questionnaire-44 (OBQ-44). J Cog Sci. 2004; 6(1): 23-36.

28-Weissman N.A, Beck AT. “Development and validation of the Dysfunctional Attitude Scale: a preliminary investigation: A Preliminary Investigation. Paper presented at the Annual Meeting of the American Educational Research Association, Toronto; 1978: March 27-31.

29-Hollon SD, Kendall PC. Cognitive self-statements in depression: Development of an automatic thoughts questionnaire. Cogn Ther Res. 1980; 4(4):383–95

30-Kaviany H, JAvahery F, Hadi B. Effectiveness of cognitive based mindfulness therapy (EMBCT) in reducing negative automatic thought, dysfunctional attitude, depression and anxiety: 60 days follow up. J Cog Sci. 2005; 7(1): 49-59. 

31-Calvete F, Orue I, Hanki BL. A Longitudinal Test of the Vulnerability-Stress Model with Early Maladaptive Schemas for Depressive and Social Anxiety Symptoms in Adolescents. J Psychopathol Behav Assess. 2015; 37(1): 85–99.

32-Possel P, Knopf K. Bridging the gaps: an attempt to integrate three major cognitive depression models. Cog Res Ther. 2011; 35(4): 342-358.

33-Weingarden H, Renshaw KD. Shame in the obsessive compulsive related disorders: a conceptual review. J Affect Disord. 2015; 171(15):74–84.

34-Salkovskis PM, Forrester E, Richard HC. The Cognitive behavioral approach tounderstanding obsessional thinking. Bri J Psychiatr, 1989; 173(35): 53-63.

35-Clark DA. Cognitive-behavioral therapy for OCD. New York: Guilford Press; 2004: P. 214.